‘Overpeinzing’ van Marcel van der Sande

Het kunstwerk, oorspronkelijk voorzien van de benaming zonder titel, werd gemaakt door de beeldend kunstenaar Marcel van der Sande (*Bloemendaal 1959). Het al decennialang in eigendom van de gemeente Tiel zijnde kunstwerk toont het silhouet van een onder een kleed zittend figuur en maakt en maakte daardoor op menige bezoeker van de begraafplaats (én daarbuiten) een wat griezelige indruk. Het beeld was bestemd voor de in 1995 in Apeldoorn, Deventer en Warnsveld gehouden groepstentoonstelling TRIADE. Daar stond het op een plek die een sfeer van rust en melancholie uitstraalde.

De ontvangst van het beeld in Tiel was ronduit kil. Na aankomst ontstond als eerste het, overigens niet uitgevoerde, plan het beeld in de achtertuin van het pand Hogenboom te plaatsen. Dat sfeervolle groen maakte ook toen al deel uit van de stadhuistuin aan de Ambtmanstraat. Toen dat idee verviel werd het beeld op het door veel kinderen en hun ouders bezochte hertenkamp tussen de Nieuwe Tielseweg en de Kleine Plantage neergezet waar het bepaald niet in de smaak viel.

Na alle negatieve commentaren en de bijbehorende commotie ontstond binnen de gemeente te langen leste het lumineuze idee om het, overigens qua materiaal zeer kwetsbare, beeld duidelijk zichtbaar op het zuidelijke deel van Ter Navolging te plaatsen. Maar, hoe kan het ook anders, ook dat besluit leidde bepaald niet tot enthousiasme van de bezoekers. Na de nodige weerstand werd het beeld ook daar weggehaald!

Tijdens een vergadering van het stichtingsbestuur in 2001 vroeg bestuurslid Robert Barendsen zich af wat er gaat gebeuren met het beeld [van Marcel van der Sande] dat nog steeds in het baarhuisje staat. Wel is indertijd vanuit de gemeente gezegd dat het in ieder geval niet meer op Ter Navolging geplaatst zou worden.

In de daaropvolgende jaren ontfermde het beeldende kunstenaars paar Coen en Guusje Kaayk, wonende aan de Stationsstraat, zich over het beeld: het stond het beeld liefdevol opgeslagen in hun sfeervolle achtertuin. Daar raakte het min of meer in de vergetelheid en de hoge bomen in hun tuin zorgden ervoor dat het beeld met een steeds dikker wordend bladerdek werd toegedekt.

Het einde aan dat verblijf kwam in de zomer van 2014 toen de familie Kaayk aan de stichting vroeg of die de zorg voor het beeld op zich wilde nemen. Na overleg met en met instemming van de gemeente Tiel werd het beeld vervolgens opnieuw, nu ver buiten het zicht van het publiek, hoog opgetakeld, opgeslagen in het baarhuisje waar het uiteindelijk toch te veel ruimte in beslag nam. Daarop werd besloten Het Spook toch maar weer buiten neer te zetten. Het werd min of meer verdekt opgesteld op het zuidelijke deel. 

Al in 1997 deelde kunstenaar Van der Sande aan de gemeente Tiel mee dat het beeld dringend herstel nodig had. Er waren al enkele gaten in gevallen en de oorspronkelijk felgele kleur was sterk verbleekt. Het probleem was alleen dat op dat moment niemand wist hoe die reparatie moest worden uitgevoerd! Van der Sande had materiaal gebruikt dat op een voor die tijd nieuwe manier werd toegepast: laag na laag werden de kunststof DD en polyester aangebracht tot het geheel sterk genoeg was geworden. Jarenlang was iedereen te huiverig om het beeld te herstellen.

Tenminste, vrijwel iedereen: vrijwilliger-kunstenaar Frans Ebing durfde het, na het nodige onderzoek, wél aan en gelukkig kon hij er wél goed mee overweg! Met waar engelengeduld maakte hij het beeld eerst grondig schoon om er daarna enkele nieuwe lagen kunststof op aan te brengen. Ook de door het loog van gevallen boombladeren veroorzaakte vlekken wist hij te verwijderen. 
Frans zorgde er zo voor dat de al lang levende wens van de kunstenaar werd vervuld en gaf het object als het ware ‘een tweede leven’. Maar het beeld bleef voor velen toch ‘een eng spook’, reden om het nu nóg meer verdekt op te stellen onder een toepasselijke boom: de venijnboom oftewel taxus baccata.