Informatiepanelen

Op deze acht panelen wordt informatie verstrekt over Joods begraven en de Kehila van Tiel voor en tijdens de oorlog:

= de Joodse begraafplaats
= matsevot (zerken)
= Joods begraven
= Tiel en de Sjoa (Holocaust)
= enkele Joodse families uit Tiel

Onder de panelen een tijdbalk met bijzondere momenten in de Joodse geschiedenis.

Informatiepanelen 

Op een achttal panelen wordt nadere informatie verstrekt over: 

• Deze Joodse begraafplaats.
• De matsevot (grafzerken).
• Joods begraven.
• Joods Tiel en de Sjoa (Holocaust).
• Enkele Joodse families uit Tiel.

De onder de panelen doorlopende tijdbalk geeft de ontwikkelingen van het Jodendom, zich toespitsend op Tiel en regio, op hoofdlijnen aan.  

Samen met de in en bij het metaheerhuisje getoonde objecten wordt een (zeer) beknopt beeld getoond van zo’n 600 jaar Joodse leven in en rond Tiel.  

Nadat Joden kort na het begin van de ‘gebruikelijke’ jaartelling, in het kielzog van de Romeinen in deze streek vertoefden, zou het meer dan een millennium duren voordat er weer sprake zou zijn van de aanwezigheid van Joden in de regio. 

In 1459 werden in Tiel aanwezige Joden verplicht tot ‘het dragen van een teken’. Dat om te voorkomen dat niet-Joden zonder daar erg in te hebben in contact zouden komen met Joden.  

Het was overigens geen typisch Tielse maatregel: in Nijmegen moesten Joden al vanaf 1545 en in Arnhem vanaf 1451 zo’n teken dragen. Op oude afbeeldingen zijn vaak zogenaamde ‘Jodenhoeden’ te zien, later moesten zij een gele ‘vlek’ of ring op kleding genaaid hebben.  

Vanaf 10 oktober 1459 werd het Tielenaren verboden huizen of woonruimte aan Joden te verhuren. Dat tenzij de verhuurder de Jood had verplicht een teken te dragen waaruit zou blijken dat hij Jood was. Dat gebod werd opgenomen in het ‘Buurtspraakboek’. Een verbod tot het huisvesten van Joden kwam trouwens ook al voor in de een eeuw oudere, uit de 14e-eeuw daterende  ‘Saksenspiegel’. 

In 1941 stond in het NSB-blad ‘Volk en Vaderland’ een artikeltje dat door het in april 1942 invoeren van de ‘Jodenster’ een ‘oude traditie in ere werd hersteld’. 

Het accent in de informatievoorziening ligt, in tegenstelling tot wat elders vaak het geval is, niet op de verschrikkingen van de Sjoa (de Holocaust) maar op het rijke Joodse leven in de eeuwen voor 1945-1945.

In 2022 kon dit achttal, met financiële ondersteuning van de ‘Vereniging Oudheidkamer voor Tiel en omstreken’, door CURIS vervaardigde informatiepanelen, worden geplaatst. Ze zijn bevestigd op het niet gesloopte deel van de, pas rond 1997 opnieuw opgemetselde, muur die ooit de afscheiding vormde tussen de begraafplaats en de bij de woning naast de entree behorende moestuin.