Cenotaaf Gersons

Min of meer in stilte, zelfs een deel van de familie Gersons wist er niets van, werd in december 1950 de Cenotaaf (letterlijk ‘leeg graf’) van de familie Gersons onthuld. Het is eigenlijk een ‘halve cenotaaf’ omdat in het linker gedeelte wel degelijk iemand werd begraven:

• Henriette Daniel 
  Krefeld 7 november 1877 – 13 februari 1936 Tiel

Het rechterdeel was bestemd voor haar echtgenoot

• David Salomon Gersons 
  Tiel 7 november 1872 – 23 juli 1943 Sobibor

Doordat hij slachtoffer werd van de Sjoa zal dat grafgedeelte altijd leeg zal blijven.  

Gersons werd, na op het station van Nijmegen door een Tielse NSB’er te zijn herkend, opgepakt en via Westerbork naar Sobibor gedeporteerd waar hij direct na aankomst werd vermoord.

David Salomon Gersons was meer dan 30 jaar penningmeester van het bestuur van de Joodse Gemeente Tiel en vervulde ook andere bestuursfuncties. Na het overlijden van zijn vrouw verliet hij hun huis aan de Konijnenwal 25 en verhuisde hij, vergezeld van hun huishoudster, naar de Heiligestraat 6.

Op de plaats op de matseva die voor zijn naam bestemd was, alsook op een daarvoor geplaatste hardstenen plaat, staan nu de namen van hun twee gezinsleden die slachtoffer werden van de Sjoa (Holocaust), hun partners en hun kinderen:

• Josephine Gersons–Koppel 
  Krefeld 11 februari 1907– 6 (geen 30) oktober 1944 Auschwitz
  haar zoon 
• Henry Gersons 
  Brussel 21 februari 1936 – 6 oktober 1944 Auschwitz 

Berthold Gersons, handelaar in huiden, de man van Josephine en de vader van Henry, overleefde de sjoa na een verblijf in meerdere kampen

• Roedolph Jacob Gersons
  Tiel 13 juni 1904 – 9 juli 1943 Sobibor
  zijn vrouw 
• Josephine  Anna Gersons–van der Hove 
  Zwolle 10 oktober 1911 – 9 juli 1943 Sobibor
  hun zoon
• Peter Gersons 
  Amsterdam 12 maart 1936 – 9 juli 1943 Sobibor
  hun dochter
• Ine Henriëtte Gersons 
  Amsterdam 18 september 1937 – 9 juli 1943 Sobibor
• Maurits Joost de Vries 
  Appingedam 23 januari 1908 – 7 augustus 1942 Auschwitz
  zijn vrouw
• Elisabeth Carolina de Vries – Gersons 
  Tiel 25 april 1911 – 19 februari 1943 Auschwitz 
  hun dochter 
• Rosa Henriette de Vries 
  Appingedam 21 mei 1939 – 19 februari 1943 Auschwitz.
• Zoon Hermann Gersons van het echtpaar Gersons-Daniel, apotheker van beroep, overleefde de oorlog

Opvallend is de vroege datum van overlijden van Maurits Joost de Vries. Hij was geselecteerd om ‘arbeid te verrichten’.
Op 17 juli 1942 kwamen er twee transporten uit Nederland aan in Auschwitz. De mannen die met deze transporten meekwamen, onder hen Maurits de Vries, waren geselecteerd om ‘arbeid’ te verrichten.

De Hebreeuwse tekst op de linker helft van de Cenotaaf van het gezin Gersons luidt (vertaald), horende bij het graf van Henriette Gersons–Daniel:

Hier ligt verborgen mevrouw Ytele,  
dochter van de heer Naftali,  
en de naam van haar moeder was Kaylche,  
echtgenote van de heer David,  
zoon van de heer Mosje Benjamin,  
bestuurder van de chevra Bikoer choliem we–bigdee jesja. 

Overleden op donderdag 20 Shevat (= 13 februari 1936)  
en begraven op zondag 23 Sjevat 696 volgens de kleine jaartelling (= 16 februari 1936). 

Moge haar rust eervol zijn.  

Een Chevra Bikoer choliem, een heilige vereniging waarvan alleen vrouwen lid mogen zijn, zorgt in de plaatsen waar Joodse Gemeenten zijn, tot op de dag van vandaag voor de ziekenzorg, de steun van onbemiddelde bruiden en het maken van doodskleding. Ook het onderhoud van Toramantels behoort tot hun taken, dit alles volgens de strikte regels die daarvoor gelden.