Roosje Pino-David

De oudste matseva (zerk) op deze begraafplaats is van Roosje Pino–David (Neuss [NRW – Dld.] 7 april 1769 – 8 januari 1831 Tiel), de echtgenote van Sander Samuel Pino (graf vak A rij II nummer 4).

Op de matseva (grafzerk) staat, uit het Hebreeuws vertaald:

Ga heen en kom naar de Koning.  
Hier is het graf van een dierbare dochter een flinke getrouwde vrouw  
Haar ziel werd in de Hemel herinnerd. ¹) 
Zij ging haars weegs en steeg op,  
dat is de vrouw Reiske, dochter van de geëerde rabbijn de heer David 
Zij stierf op de avond na de Heilige Shabbat 24 Tevet 
en werd begraven op maandag de 25e daarvan 5591

Dat haar ziel gebundeld mag worden in het bundel van het eeuwige leven.

¹) d.w.z. dat haar tijd gekomen was 

Haar man Sander Samuel Pino was koopman van beroep en ‘debitant (verkoper)der loterij’. Sander Samuel Pino was bij zijn vestiging in Tiel, rond 1800, weduwnaar van de in 1795 in Hardenberg overleden Bella Isaac en was inmiddels, met Roosje David, opnieuw gehuwd.
Het gezin, bestaande uit de ouders en hun zonen David Pino, geb. 28 augustus 1805, en Joseph Pino, geb. 02 januari 1809, woonde aan de Gasthuisstraat in het huis nr. 212.
Het gezin had een inwonend Joods dienstmeisje, Roosje Bataaf, dat op een gegeven moment naar Amsterdam vertrok.

(Waarschijnlijk) na de dood van zijn vrouw vertrok Sander Samuel Pino naar Ophemert waar hij overleed.

De naam ‘Pino’ heeft bij nazaten lange tijd tot onzekerheid geleid betreffende de afkomst: waren zij nazaten van Asjkenazische dan wel Sefardische Joden.
Rond 2023 werd door DNA-onderzoek bevestigd dat de voorouders van Pino afkomstig waren uit het in noordoost Duitsland gelegen plaatsje Finow en dus niet, zoals eerst gedacht, van het Iberisch Schiereiland.
Bij het omzetten van het Jiddisch in het Nederlands is de Jiddische F abusievelijk vertaald in de daar sterk op lijkende P.
Waarschijnlijk is dat gebeurd op tussen 1811 en 1813 toen alle Nederlanders een achternaam moesten kiezen. Op 12 juli 1812 nam de Joodse Tielenaar Sander Samuel zijn nieuwe achternaam Pino aan.